«Το κελί ενός Καστρινού πνευματικού εργάτη…»

Η βιβλιοθήκη, το μπαστούνι και η πολυθρόνα του, πολύτιμα χειρόγραφα, μπιμπελό, επιστολές, καρτ ποστάλ, πίνακες και ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Το γραφείο του Νίκου Καζαντζάκη, από το τελευταίο σπίτι του στην γαλλική πόλη Αντίμπ (περίοδος 1954 – 1957), «ζωντανεύει» στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

Η συλλογή περιλαμβάνει έναν τεράστιο αριθμό βιβλίων και σημειώσεων του Νίκου Καζαντζάκη, τα αυθεντικά έπιπλα του γραφείου του στην Αντίμπ, το μετάλλιο του Διεθνούς Βραβείου Ειρήνης που απονεμήθηκε στον κορυφαίο Έλληνα συγγραφέα το 1956, την αγαπημένη του μεταλλική ζώνη που αγόρασε από την Μπουχάρα, στον Καύκασο, προσωπογραφίες, γράμματα που έστειλε σε συγγενείς και φίλους, ένα πορτραίτο του πατέρα του, Μιχάλη και αρκετές από τις πρώτες εκδόσεις των βιβλίων του στα αγγλικά, τα γερμανικά, τα νορβηγικά και άλλες γλώσσες.

Ο Νίκος Καζαντζάκης έκανε γνωστή την πρόθεσή του να παραχωρήσει όλα τα βιβλία του, χειρόγραφα, φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα από το γραφείο του στην Αντίμπ, στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, με επιστολή του προς την Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, στις 9 Ιανουαρίου 1957. «Όχι μερικά πράματα που μου ανήκουν θα δόσω εφχαρίστως για το Μουσείο, παρά ό,τι πολύτιμο έχω που να σχετίζεται με τη μακρόχρονη, επίπονη πνευματική μου ζωή – όλη μου τη βιβλιοθήκη, χειρόγραφα, εικόνες, προσωπικά μου πράματα που αγάπησα και χρησιμοποίησα, μια μεταποίηση τέλεια του γραφείου μου στο Μεγάλο Κάστρο. Να σωθεί έτσι το κελί, όπου τόσα χρόνια δούλεψε ένας Καστρινός πνευματικός εργάτης…… Έτσι ό,τι έχω παίρνει περισσότερη αξία με την ιδέα πως θα γυρίσει και θα μείνει στην πατρίδα» έγραψε ο ίδιος, λίγους μήνες πριν τον θάνατό του.

Στο «Κουκούλι» της Αντίμπ

Ο Νίκος Καζαντζάκης εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αντίμπ της Κυανής Ακτής – που τού θύμιζε έντονα την Κρήτη – τον Μάρτιο του 1948. Αφού άλλαξε αρκετά σπίτια, αγόρασε τον Ιούνιο του 1954 μια μικρή κατοικία, στην οδό Bas Castelet 8, που την αποκαλούσε «Κουκούλι». Κατά την παραμονή του στην Αντίμπ, ο Νίκος Καζαντζάκης έγραψε ή τελειοποίησε ορισμένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματά του («Ο Καπετάν Μιχάλης», «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», «Ο Τελευταίος Πειρασμός», «Ο Φτωχούλης του Θεού», «Οι Αδερφοφάδες), τραγωδίες, θεατρικά έργα, καθώς και την «Αναφορά στον Γκρέκο». Πλήρως αφοσιωμένος στο έργο του, ολοκλήρωσε επίσης την μετάφραση της Ιλιάδας, καταπιάστηκε με την ομηρική Οδύσσεια και ασχολήθηκε με την μετάφραση της δικής του Οδύσσειας στα αγγλικά.

Την ίδια περίοδο, η Εκκλησία της Ελλάδας ζήτησε την δίωξη του Καζαντζάκη για τον Τελευταίο Πειρασμό και για ορισμένα αποσπάσματα από τον Καπετάν Μιχάλη. Ωστόσο, παρά τις αντιδράσεις εκκλησιαστικών κύκλων, ο Καζαντζάκης είχε κερδίσει με το έργο του την διεθνή αναγνώριση. Στην ταπεινή Αντίμπ – «μια ειρηνική Ελλάδα», όπως ο ίδιος έλεγε – έφθασε το 1954 η είδηση της βράβευσής του για το βιβλίο «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», που χαρακτηρίστηκε ως το καλύτερο ξένο μυθιστόρημα στην Γαλλία. Δύο χρόνια αργότερα, ο Κρητικός συγγραφέας προσκλήθηκε στην Βιέννη για να παραλάβει το Παγκόσμιο Βραβείο Ειρήνης.

Τον Ιούνιο του 1957, ο Νίκος Καζαντζάκης και η σύζυγός του, Ελένη, έφυγαν από την Αντίμπ, με προορισμό την Κίνα. Λίγους μήνες αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου, ο Καζαντζάκης άφησε την τελευταία του πνοή, στο νοσοκομείο του Φράιμπουργκ, στην Γερμανία. Η σύζυγός του σεβάστηκε την επιθυμία του και παραχώρησε το γραφείο, την βιβλιοθήκη του, προσωπικά αντικείμενα, έπιπλα και χειρόγραφα στην Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, προκειμένου να εκτεθούν στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

-(Θερμές ευχαριστίες στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, για τις πληροφορίες και για την παραχώρηση φωτογραφικού υλικού)

Διαβάστε επίσης