Οι Παναγίες της Κρήτης

Οι Παναγίες της Κρήτης

Οδηγήτρια, Χαρακιανή, Κερά, Φανερωμένη ή Κρουσταλλένια, η Παναγία λατρεύεται σε κάθε γωνιά της Κρήτης, ως σύμβολο αγάπης, αγνότητας, δύναμης και αφοσίωσης και αποτελεί «καταφύγιο» ελπίδας για τους πιστούς.

Στις Παναγίες της Κρήτης, κάθε εικόνα είναι «φορτωμένη» με ελπίδες, όνειρα, πόνο, προσμονή. Και κάθε προσευχή «κρύβει» μια ιστορία. Από εκείνες που «δένονται» με τάματα και περνούν από γενιά σε γενιά. Από εκείνες που «γράφονται» με δακρυσμένα μάτια στον διάδρομο ενός νοσοκομείου. Από εκείνες που δίνουν σε γυναίκες και άνδρες την δύναμη να περπατήσουν χιλιόμετρα, με ένα παιδί στην αγκαλιά, για να σταθούν μπροστά στο εικόνισμα της Παναγίας και να της ψιθυρίσουν στο αυτί «ευχαριστώ».

Παναγία Μαρτσαλιανή

Σκαλισμένος στα βράχια, ο ναός της Παναγίας στο Μάρτσαλο (στα νότια του νομού Ηρακλείου), χρησιμοποιήθηκε από τους χριστιανούς ως καταφύγιο, στα χρόνια των διωγμών.  Ο ναός παρέμεινε για πολλά χρόνια θαμμένος, κάτω από χώμα και πέτρες, λόγω παλαιότερων κατολισθήσεων.

Παναγία-Μάρτσαλο

Ήρθε στο φως στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν ένας βοσκός αποφάσισε να «εξερευνήσει» μια σπηλιά, που τον οδήγησε στην εκκλησία και στην εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Γύρω από τον ναό, που έχει κυκλικό σχήμα, βρίσκονται ερείπια κελιών και άλλων κτισμάτων, που φιλοξένησαν, στο παρελθόν, μοναχούς και ασκητές.

Παναγία Κερά Καρδιώτισσα

Χτισμένη σε υψόμετρο 630 μέτρων, κοντά στο Οροπέδιο, η μονή της «Κεράς του Λασιθίου» θεωρείται ένα από τα σπουδαιότερα εκκλησιαστικά μνημεία της Κρήτης. Η μονή ιδρύθηκε, πιθανότατα, μεταξύ 961 και 1211 μ.Χ. Στο τέμπλο της δεσπόζει η εικόνα της Παναγίας Κεράς, που θεωρείται θαυματουργή.

παναγία κερά-λασίθι

Στο μοναστήρι φυλάσσεται, επίσης, η «αλυσίδα της Παναγίας»Δείτε εδώ περισσότερα για το μοναστήρι της Παναγίας Κεράς Καρδιώτισσας, στο Λασίθι.

Μονή Οδηγήτριας

Στην νοτιοδυτική πλευρά της οροσειράς των Αστερουσίων, ανάμεσα στον Λίσταρο και το Αγιοφάραγγο, ξεπροβάλλει το μοναστήρι της Οδηγήτριας. Το κτιριακό συγκρότημα της μονής θυμίζει φρούριο. Στο κέντρο του, βρίσκεται ο δίκλιτος ναός, με το νότιο κλίτος να είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Παναγία-Οδηγήτρια

Στην βορειοδυτική πλευρά του συγκροτήματος, δεσπόζει ο Πύργος του Ξωπατέρα. Η μονή ιδρύθηκε τον 14ο αιώνα, «άνθισε» την περίοδο της Ενετοκρατίας (εκεί δημιουργήθηκαν αριστουργήματα της κρητικής ζωγραφικής, από τον σπουδαίο ζωγράφο, Άγγελο) και είχε σημαντική συμβολή στους απελευθερωτικούς αγώνες, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Μονή Χρυσοσκαλίτισσας

«Γαντζωμένη» στα βράχια, η μονή Χρυσοσκαλίτισσας είναι αφιερωμένη στην Παναγία και την Αγία Τριάδα. Ιδρύθηκε στα χρόνια της Ενετοκρατίας και, σύμφωνα με την παράδοση, πήρε το όνομά της από ένα χρυσό σκαλοπάτι (το τελευταίο από τα 98) που είχε όταν χτίστηκε. Το χρυσό σκαλοπάτι λέγεται ότι αφαιρέθηκε και πουλήθηκε επί Τουρκοκρατίας.

Στην θέση του σημερινού ναού, που άρχισε να οικοδομείται το 1894, υπήρχαν παλαιότερα ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου και ο ναός της Αγίας Τριάδας. Η μονή διαλύθηκε το 1900 και επανιδρύθηκε το 1940, ως γυναικείο μοναστήρι. Το 1943, την κατέλαβαν οι Γερμανοί. Η μονή Χρυσοσκαλίτισσας, στο νοτιοδυτικό άκρο της Κρήτης (νομός Χανίων), θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Κρήτης.

Παναγία Χαρακιανή

Ανάμεσα σε Ηράκλειο και Ρέθυμνο, κοντά στο Μπαλί, βρίσκεται ο ναός της Παναγίας Χαρακιανής. Ο ναός δημιουργήθηκε στα χρόνια της Ενετοκρατίας, από την οικογένεια των Καλλεργών.

Είναι μονόχωρος, πρόσφατα ανακαινισμένος και κάθε Δεκαπενταύγουστο «υποδέχεται» μεγάλο αριθμό προσκυνητών. Ανάμεσά τους βρίσκονται και αρκετοί «Δεκαπεντάρηδες» ή «Δεκαπενταριστές». Πιστοί που φθάνουν στην περιοχή λίγες ημέρες πριν την μεγάλη γιορτή, στήνουν σκηνές, φτιάχνουν πρόχειρα καταλύματα, κοιμούνται και τρώνε στην ύπαιθρο.

Μονή Κουδουμά

Μονή με «πλούσια» εκκλησιαστική παράδοση, με τα κτίρια και τον περίβολό της να «ακουμπούν» στο Λιβυκό Πέλαγος, η μονή Κουδουμά ιδρύθηκε πριν τον 14ο αιώνα, σε μια περιοχή γεμάτη ασκητικές μνήμες.

τάμα-παναγία-μονή-κουδουμά-μονή κουδουμά

Από τον παλαιό σπηλαιώδη ναό, σώζεται σήμερα ένα μικρό τμήμα. Τα περισσότερα κτίσματα χρονολογούνται μεταξύ 19ου και 20ού αιώνα. Στην ευρύτερη περιοχή, υπάρχουν διάσπαρτα κελιά και σκήτες μοναχών. Στην μονή Κουδουμά, σπεύδουν, κάθε χρόνο τέτοια εποχή, αρκετοί «Δεκαπεντάρηδες», που φιλοξενούνται στους ξενώνες και ακολουθούν το πρόγραμμα των μοναχών.

Μονή Αγκαράθου

Αφιερωμένη στην Παναγία, η μονή Αγκαράθου υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα παιδείας και πολιτισμού σε όλη την Κρήτη. Είναι ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια του νησιού, με τοιχογραφίες Κρητικών αγίων, αλλά και με την περίφημη ροδιά της Αγκαράθου. Κάτω από το «ιερό δέντρο», λέγεται ότι βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας, χάρη στην οποία χτίστηκε ο ναός.

Το 1821, οι Τούρκοι έκαψαν όλα τα κτίρια και έσφαξαν τους μοναχούς. Το 1894 χτίστηκε νέος ναός, που βρέθηκε ξανά στο στόχαστρο των Τούρκων. Η μονή βρίσκεται περίπου 25 χιλιόμετρα μακριά από το Ηράκλειο, σε μια κατάφυτη πλαγιά.

Παναγία Φανερωμένη

Στο όρος Σταυρός, στην Ιεράπετρα, δυτικά του αρχαιολογικού χώρου των Γουρνιών, αναπτύσσεται, σε δύο επίπεδα, η μονή της Παναγίας Φανερωμένης. Το παλαιότερο τμήμα της μονής, που σώζεται σήμερα, είναι ένας σπηλαιώδης ναός, αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου και στην Ζωοδόχο Πηγή.

Η αρχιτεκτονική της μονής παραπέμπει σε φρούριο του 16ου αιώνα, ενώ εντός του ναού υπάρχει πηγή αγιάσματος, που θεωρείται θαυματουργή.

Παναγία Γκουβερνιώτισσα

Σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων από την Χερσόνησο, η μονή της Παναγίας Γκουβερνιώτισσας είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Ο ναός, σταυροειδής με τρούλο, «βλέπει» προς την Λαγκάδα και το φράγμα Αποσελέμη. Είναι διακοσμημένος με υπέροχες τοιχογραφίες του 14ου αιώνα.

Η μονή είχε ερημώσει, για περίπου έναν αιώνα. Ωστόσο, χάρη στις συντονισμένες προσπάθειες του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης «Η Γκουβερνιώτισσα», ανακαινίστηκε, άνοιξε πάλι τις πύλες του και προσελκύει μεγάλο αριθμό πιστών. Στην Παναγία Γκουβερνιώτισσα λειτουργούν Έκθεση Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Εργαστήριο Αγιογραφίας. Οι προσκυνητές μπορούν, επίσης, να θαυμάσουν την υπεραιωνόβια ελιά (άνω των 500 ετών).

Μονή Κρουσταλλένιας

Βρίσκεται στο Οροπέδιο Λασιθίου και αναπτύχθηκε στα χρόνια της Ενετοκρατίας. Υπήρξε σημαντικό θρησκευτικό κέντρο της περιοχής, «καταφύγιο» των Κρητικών επαναστατών στους αγώνες εναντίον των Τούρκων και δεν σταμάτησε ποτέ να λειτουργεί, αν και βρέθηκε πολλές φορές στο στόχαστρο των κατακτητών.

Το 1821 και το 1866 υπέστη μεγάλες καταστροφές. Αρκετά κτίρια γκρεμίστηκαν και χτίστηκαν από την αρχή. Η μονή είναι αφιερωμένη στην Παναγία. Γύρω από το Καθολικό, υπάρχουν νεότερα κτίσματα, του 19ου και 20ού αιώνα.

Διαβάστε επίσης