«Tαξίδι» στην ιστορία της Κρήτης

Η ιστορία της Κρήτης «ζωντανεύει» στις 25 αίθουσες του Ιστορικού Μουσείου, μέσα από σπάνιες συλλογές γλυπτών, αγαλμάτων, εικόνων και νομισμάτων, παλιούς χάρτες, μακέτες και πολύτιμα κειμήλια. Η Κρήτη της Ενετοκρατίας, οι πίνακες του Ελ Γκρέκο, το γραφείο του Εμμανουήλ Τσουδερού, τα λάβαρα της Κρητικής Πολιτείας και τα τουφέκια που «χάρισαν» στην Κρήτη την ελευθερία.

Στο νεοκλασικό της λεωφόρου Σοφοκλή Βενιζέλου 27, στο Ηράκλειο, που παραχωρήθηκε από τα Ιδρύματα Α. & Μ. Καλοκαιρινού με σκοπό να στεγαστεί το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, «ξεδιπλώνεται» η ιστορία του νησιού, από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια μέχρι σήμερα. Ταξινομημένα σε 25 αίθουσες, συνολικής επιφάνειας 1.500 τ.μ., χιλιάδες εκθέματα της Βυζαντινής περιόδου, της Ενετοκρατίας, της Τουρκοκρατίας, αλλά και του 20ού αιώνα, «διηγούνται» σε μικρούς και μεγάλους τις… περιπέτειες της Κρήτης, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα για την ιστορική διαδρομή, τον πολιτισμό, τις τέχνες, τα ήθη και τα έθιμα του τόπου.

Η ιστορία της Κρήτης μέσα από  χάρτες και παλιές φωτογραφίες

Η επίσκεψη στο Ιστορικό Μουσείο, που ιδρύθηκε το 1953 από την Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, είναι ένα «ταξίδι» στο παρελθόν της Κρήτης. Στην πρώτη αίθουσα, ντόπιοι και τουρίστες έχουν την ευκαιρία να «γνωρίσουν» τον Χάνδακα της Ενετοκρατίας μελετώντας χάρτες του 1630 και να «περιηγηθούν» στον Άγιο Τίτο, τα Νεώρια, τον Κούλε, την μονή του Αγίου Φραγκίσκου και τα τείχη της πόλης, μέσα από μακέτες και παλιές φωτογραφίες.

χάρτης-μακέτα-χάνδακας

Στην αίθουσα των κεραμεικών, εκτίθενται δείγματα της παλαιοχριστιανικής περιόδου, σκεύη της Β’ Βυζαντινής περιόδου, της Ενετοκρατίας, της Αραβοκρατίας και της Τουρκοκρατίας, καθώς και πήλινοι λύχνοι και κύπελλα του 1ου – 13ου αιώνα.

Ευρήματα από τις ανασκαφές της Γόρτυνας στο Ιστορικό Μουσείο

Ακολουθεί η Πρώιμη Βυζαντινή Συλλογή, όπου δεσπόζουν τα αρχιτεκτονικά ευρήματα, γλυπτά και εκκλησιαστικά σκεύη από την Βασιλική του Αγίου Τίτου της Γόρτυνας, που έφεραν στο φως οι ανασκαφικές έρευνες των Giuseppe Gerola (1900) και Στέφανου Ξανθουδίδη (1901).

γόρτυνα-ανασκαφές-ιστορία-ιστορικό μουσείο

Από την παλαιοχριστιανική φάση του μνημείου, σώζονται τμήματα από τον εξώστη του άμβωνα, θωράκιο από γκρίζο μάρμαρο πλαισιωμένο με κιονίσκους, θραύσματα θωρακίων από το τέμπλο του ναού και μαρμάρινο κιονόκρανο με διακόσμηση από πουλιά. Από την δεύτερη, μεσοβυζαντινή φάση λειτουργίας του ναού, βρέθηκαν κυρίως σπαράγματα του τέμπλου. Σώζονται επίσης σταυρός λιτανείας, κηροπήγιο, λάβαρα, δίσκοι μανουαλίων με κηροστάτες, θυμιατό, πολυκάνδηλα και άλλα χάλκινα σκεύη.

Ενετική Συλλογή

Στην αίθουσα της Ενετικής Συλλογής, μπορεί κανείς να θαυμάσει μετόπες από την Λότζια, μια εντυπωσιακή κρήνη από πωρόλιθο του 17ου αιώνα, αγαλματίδια, ανάγλυφα, επιγραφές και οικόσημα. Σε περίοπτη θέση βρίσκεται ο Λέων του Αγίου Μάρκου, το φτερωτό λιοντάρι που υπήρξε έμβλημα της «Γαληνοτάτης Δημοκρατίας του Αδρία». Στην Κρήτη, καταγράφηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα γύρω στις 80 ανάγλυφες παραστάσεις του, που έστεφαν πύλες, τμήματα οχυρώσεων και δημοσίων κτιρίων. Σε όλες τις παραλλαγές, ο Λέων του Αγίου Μάρκου αποδίδεται αγέρωχος και ρωμαλέος και αποπνέει δύναμη, ένταση και σιγουριά.

γλυπτά-αγάλματα-ιστορικό μουσείο-κρήτη

Οι πίνακες του Ελ Γκρέκο

Ανεβαίνοντας στον πρώτο όροφο, «περιμένει» μια πλούσια συλλογή από εικόνες και τοιχογραφίες του 15ου – 20ού αιώνα, ενώ σε ξεχωριστή αίθουσα παρουσιάζονται τα νομίσματα της Κρήτης από τον 5ο π.Χ. αιώνα μέχρι σήμερα. Φράγκα, φλορίνια, οβολοί, χάλκινα, ρωμαϊκές και αραβικές κοπές, νομίσματα από την Αγγλία, την Γαλλία και την Αυστροουγγαρία, δελτία πληρωμής, γραμμάτια της Κρητικής Πολιτείας, μετάλλια, κοσμήματα και ζυγαριές νομισμάτων εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη. Λίγα βήματα πιο κάτω, το βλέμμα «καρφώνεται» σε δύο εκπληκτικούς πίνακες του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (Ελ Γκρέκο) – «Άποψη του Όρους της Μονής Σινά» (1570) και «Η Βάπτιση του Χριστού» (1569). Την συλλογή των βυζαντινών και μεταβυζαντινών κειμηλίων συμπληρώνουν πολύτιμες εικόνες από ναούς της Κρήτης, σταυροί, σφραγίδες, άμφια και εκκλησιαστικά σκεύη.

πίνακες-ελ-γκρέκο

Αφήνοντας πίσω την οθωμανική συλλογή, με τις υπέροχες τοιχογραφίες από το σπίτι του Φαζίλ Μπέη και άλλες τουρκικές οικίες, την «σκυτάλη» παίρνουν οι οπλαρχηγοί της Κρήτης, που πρωταγωνίστησαν στις εξεγέρσεις εναντίον των Τούρκων. Η σημαία της Αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας «φιγουράρει» σε έναν από τους τοίχους, ενώ γύρω από το γραφείο του πρίγκιπα Γεωργίου, Ύπατου Αρμοστή της Κρήτης από το 1898 ως το 1906, απλώνονται λάβαρα επαναστατικών σωμάτων, περίστροφα, τουφέκια, μαχαίρια, κιάλια, παράσημα και βολίδες που προέρχονται από την μονή Αρκαδίου.

σημαία-κρητικής-πολιτείας

Στο δεύτερο πάτωμα, ένα τμήμα της έκθεσης του μουσείου είναι αφιερωμένο στον κορυφαίο Έλληνα συγγραφέα, Νίκο Καζαντζάκη, ενώ ακριβώς δίπλα βρίσκεται η Συλλογή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με σπάνιο αρχειακό υλικό για την Κατοχή και την Αντίσταση και ηχητικά ντοκουμέντα για την Μάχη της Κρήτης. Στο Ιστορικό Μουσείο φυλάσσεται και το γραφείο που χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Εμμανουήλ Τσουδερός (1941 – 1944), κατά την παραμονή του στην Κρήτη.

Παραδοσιακές στολές

H περιήγηση ολοκληρώνεται με την Εθνογραφική Συλλογή, που περιλαμβάνει τις παραδοσιακές στολές της Κρήτης, κεντήματα, λύρες, αγροτικά εργαλεία του 19ου και 20ού αιώνα, αλλά και το ομοίωμα ενός «γνήσιου» κρητικού σπιτιού, με τον σοφρά (μικρό τραπέζι) και τον αργαλειό σε πρώτο πλάνο.

ιστορικό μουσείο-ιστορία-παραδοσιακό-κρητικό-σπίτι

Το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης διαθέτει επίσης βιβλιοθήκη, πωλητήριο, καφέ και αμφιθέατρο, που φιλοξενεί διαλέξεις, επιστημονικά συμπόσια, παρουσιάσεις βιβλίων και άλλες εκδηλώσεις.

(Ευχαριστούμε θερμά το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης για την πολύτιμη βοήθεια στο ρεπορτάζ και για την παραχώρηση φωτογραφικού υλικού).

Διαβάστε επίσης